Sağ tarafınızda tarihi Kaunos kentinin surlarını görebiliyorsunuz. Tekne ilerledikçe yön duygunuz tamamen kayboluyor şimdi sağa sapacak derken bir bakıyorsunuz ki tam tersi yöne kırıyor kaptan dümeni. Coğrafi şartlardan dolayı dalyan deltasında kıvrımlar ve göller oluşmuş zamanla. Dalyan deltasından denize doğru ilerledikçe Ege’yle Akdeniz’in buluştuğu, ister tatlı suda, isterseniz tuzlu suda yüzebileceğiniz dünyanın en iyi ikinci doğal plajı seçilen İztuzu plajına ulaşıyorsunuz.
Deltadan yukarıya doğru ilerledikçe ise Köyceğiz gölüne gidiyorsunuz. Eğer günlük turlardan biri ile yolculuk yapıyorsanız delta üzerinde turların çamur banyolarından sonra ikinci uğradıkları nokta Köyceğiz Gölü. Tam gölün ortasında demirliyor tekne ve sizde tatlı sularda yüzmenin keyfini çıkarıyorsunuz.

Köyceğiz Gölü’nün Dalyan Deltası ile birleştiği noktaya yakın bir yerde güzellik çamuru. Dalyan iskelesinden kalkan günlük turların ilk uğradıkları nokta. Dustin Hoffman ve Sting’in de 90 lı yıllarda uğradıkları yer. Doğal çamurun oluştuğu yerde işletme yapımına şu ana kadar izin verilmemiş. Ancak daha çok ziyaretçi alan bölgede ise bilimsel açıdan vücuda sürülen çamurun bir faydasının olduğu şu ana kadar ortaya konulmamış ama genede bu bölgede yaşayan insanlar tarafından söylenenleri yazmadan geçemeyeceğiz. Söylenen o ki çamurun üzerinizde kuruması sonucu teniniz geriliyor ve kırışıklıkları belli seanslar devam edildiği takdirde azaltıyor. Çamur maceranızdan hemen sonra gene işletme içinde yer alan sıcak su kaynağına giriyorsunuz. Kaynağın, romatizmaya, bel rahatsızlıklarına, siyatiğe iyi geldiği söyleniyor. Bizim gözlemlediğimiz kadarı ile sürülen çamurun vucüd üzerinde fiziksel değişiklik ve orada bulunan ziyaretçiler arasında bir animasyon yarattığı bir gerçek. Bölgede birbirlerinin çamurlu hallerini gören turistler şakalaşıyor ve bol bol fotoğraf çektiriyorlar. Sanırız bölgede bu sayede eğlenceli bir aktivite kazanıyor.

Carreta caretaların güvenip, yavrularını emanet ettikleri ender plajlardan birisi İztuzu plajı. Dünyada doğallığını koruyan ikinci plaj olma ödülüne de sahip İztuzu, tam bir doğa harikası. Bir tarafı tatlı su diğer tarafı Akdeniz olan bu kumsalın bir benzerinin olmadığı söyleniyor. Denize dikey uzanan dağların dibinden başlayıp, dalyan deltasının ağzını kapatan plajın kumları altın sarısı ve incecik. Deniz ise kristal berraklığında. Sığ bir kıyıya sahip olan İztuzu plajı, yürürken ayaklarınızın altında kadifemsi bir tad bırakıyor.
İztuzu antik çağda kaunoslar tarafında kullanılan bir limanmış. İztuzuda bulunan bir yazıttan antik çağda burasının bir gümrük kapısı olduğu ve Kaunosluların tuz, köle ve tuzlu balık sattıkları belirlenmiş.
Plajda sizi bekleyen bir sürpriz de denizle kumsalın dansı. Denizin etkisiyle oluşan görüntüler, doğada yaratıcılığın sınırsız olduğunun güzel bir kanıtı. Pilajın uzunluğu 5400 metre. Soyunma kabinlerinin dışında hiçbir yapılaşmaya izin verilmiyor. Ayrıca Caretta Caretta yumurtalarına zarar vermemesi için sahile kedi, köpek gibi evcil hayvanlar sokulmuyor. İşaretli yerlere şemsiye yerleştirmekte yasaklanmış.
İztuzu plajına iki şekilde ulaşılıyor. Dalyan rıhtımından kalkan teknelerle sazlıklar arasında 35-40 dakikalık keyifli bir yolculuktan sonra plaja ulaşıyorsunuz. İkinci yol ise Dalyan postanesinin yanından kalkan minibüsler. Sulungur gölünü dolaşıp çam ağaçlarının arasında gelinen bu yolculukta oldukça keyifli. Ancak bize sorarsanız tercihinizi teknelerle olmalı, hem plajda çıkılan nokta daha güzel hemde yolculuk teknelerle iztuzuna daha keyifli.

Dalyan’da bulunan kral mezarlarını gördüğünüzde tarihin büyüklüğü karşısında ruhunuzun ezildiğini hissedeceksiniz. Zamanın tüm acımasızlığına karşı bin yıllardır ayakta kalan, geçmişin sırlarını geleceğe taşıyan ölümsüz kral mezarları. Kral mezarlarına baktığınızda taşların dile geldiğini düşünüyorsunuz. Devasa kayalar oyularak şekillendirilmiş hayret verici bir incelikte oyulmuş.Denize yer yer 80 derecelik açılarla yükselen kayalık dağların içleri oyularak yapılmış olan mezarlar aklın sınırlarını zorluyor.
Arkeologlara göre bu mezarlar antik Kaunos kentinin zenginliği ve gücünün bir göstergesi. Bugün hala büyük bölümü siperlerine kadar 7-8 metre yüksekliğini korumaktadır. İon tapınağı görünümünde yontulmuş olan kaya mezarları içinde ölülerin konması için yan yana üç taş sıra bulunur. Anıt mezarların ön cephesini süsleyen İon sütunları zedelenmiş. Alınlıkların yalnızca birinde, yüz yüze bakan aslan kabartması dikkat çekici.

Köyceğiz Gölü'nü Akdeniz'e bağlayan Dalyan kanalı kıyısındaki Kaunos antik kenti limanın kuzeyinden başlar ve Dalyan köyünün üst kısmındaki kayalıklarda son bulur. Efsaneye göre Miletos'un oğlu olan Kaunos, kız kardeşi Byblis kendisine aşık olunca onun bu aşkına cevap vermemiş ve Byblis kendini asmıştır. Bunun üzerine sürgüne gönderilen Kaunos, Karya bölgesine gelerek kenti kurmuştur. O tarihten itibaren de bu tür acıyla biten aşklara Kaunos aşkı demek gelenekselleşmiştir.